26 Aralık 2004 günü TSİ saat 00:58’de Kuzey Sumatra açıklarında son yüzyılın dördüncü en büyük depremi yaşandı. 10 km. derinlikte oluşan depremin şiddeti Richter ölçeğinde 9.0 olarak ölçüldü. Tektonik tabakaların yer değiştirmesi sonucu, okyanus yüzeyinde artık hepimizin yakından bildiği Tsunami dalgası oluştu. Deprem esnasında tektonik tabakaların yaklaşık 30 metre yer değiştirdiği tahmin ediliyor ki bu Hiroşima’ya atılan atom bombalarının 10.000 tanesine eşdeğer bir enerjinin açığa çıktığı anlamına geliyor.

Tsunami dalgaları açık denizde ilerlerken, genlikleri birkaç santimetre ile sınırlı olduklarından dikkat çekmezler. Ancak, kıyıya doğru yaklaştıkça yükselmeye başlarlar ve deniz tabanı yapısının uygun olduğu yerlerde 10 metreyi aşan yüksekliklere ulaşabilirler. Açık denizde 800 km/saat’e kadar ulaşan hızları kıyıya yaklaştığında 30-100 km/saat mertebesine düşer ve Hint Okyanusu’nu çevreleyen ülkelerde trajik bir şekilde yaşandığı gibi, kıyı alanlarında büyük zararlara yol açabilirler.

Yaşanan bu büyük doğa olayı, DHI tarafından 2 boyutlu nümerik model MIKE 21 ile simule edildi.. Tsunamiyi yıkıcı yapanın sığlaşma etkileri olması nedeniyle, hazırlanan modelde kıyı alanlarının detaylı olarak modellenmesine özelikle önem verildi. MIKE 21’in esnek çözüm ağı (flexible mesh) versiyonu ile, tsunaminin en etkili olduğu bölgeleri ayrı ayrı detaylı inceleyebilmek (zoom yapabilmek) mümkün olabildi.

Bazı Ön Model Sonuçları

Haberin duyulmasının hemen ardından, kıyı bölgelerine ait çok detaylı veri olmadan eldeki kısıtlı bilgilerle bölgenin düşük çözünürlüklü bir modeli hazırlandı. Bu modelde yapılan simulasyon sonuçlarından tsunaminin Hint Okyanusu’nda ilerleyişi ve kıyıya yakın bölümlerde yükselmesi izlenebilmektedir. Ancak, dalga yüksekliği modelde gerçek yüksekliğin altında kalmıştır. Modele gelgit ve rüzgar etkisi dahil edilmemiş, tek sinyal olarak tsunami incelenmiştir.

Hint Okyanusu’nda dalganın ilerleyiş animasyonu. Soldaki resme tıklayarak animasyonu indirebilirsiniz. (1.5 MB).

Yerel etkiler

Daha sonra, elektronik seyir haritalarından bölgenin biraz daha detaylı topografyaları elde edilerek, Sri Lanka, Tayland’ın batı kesimi ve Malezya kıyıları modelde güncellenmiştir. Ancak, dalganın tüm etkisiyle modellenmesi için topografik verilerin hala yeterli çözünürlüğe sahip olmadığı gözlenmiştir. Simulasyon çalışmalarından, tsunami etkisinin, yerel batimetrik şartlara bağlı olarak, bölgeden bölgeye farklılıklar içerdiği takip edilebilmektedir.
 

Tsunamiden en kötü etkilenen alanlardan biri olan Phuket, Tayland civarına detaylı bakış.
(2.6 MB)

Biraz daha ileride Malezya Melaka Boğazı. (0.5 MB)

Ve son olarak Sri Lanka.
(0.4 MB)