1998 baharında Bartın ve civarında yaşanan sel felaketi, onlarca vatandaşımızın ölümüne ve büyük miktarda ekonomik kayba neden olmuştu. Felaketin ardından, bölgeyi geçmişte de sürekli tehdit etmiş bulunan sel probleminin çözülmesi için DSİ tarafından bir dizi çalışma başlatıldı. Kısaltılmış olarak TEFER adıyla bilinen Dünya Bankası kredili projelerle, hem teknik araştırmalar yapılırken hem de taşkın önlemeye ve geciktirmeye yönelik inşaat yatırımlarına başlandı. 

TEFER projelerinin son ayağı olan taşkın tahmin ve erken uyarı sistemi modeli geliştirilmesi işi DHI Water and Environment liderliğinde Almanya'dan Einfalt ve Türkiye'den UBM firmaları ile birlikte ARTI Proje'nin yer aldığı müşavir grubu tarafından yürütüldü. 


Taşkın Tahmin Sistemi

Proje kapsamında geliştirilen Taşkın Tahmin Sistemi, sahadan gelen gerçek zamanlı ölçümleri kullanarak, havzalardaki taşkın durumu hakkında tahminler yapılmasını sağlayacak. Tahmin işlemi tamamen otomatik olarak, taşkın tahmin merkezi operatörlerinin denetim ve kontrolü altında gerçekleşecek. 

Tahmin sistemini esas olarak FLOOD WATCH yazılımı oluşturmaktadır. FLOOD WATCH, taşkın yönetimi için GIS tabanlı bir karar destek sistemidir ve merkezinde MIKE 11 modelleme yazılımı vardır.

Taşkın tahmin sistemi, bölgesel meteoroloji ve havza durumuyla ilgili gerçek zamanlı izleme verilerini alarak, taşkın durumu hakkında tahminler ortaya koymak için kullanılacak. Tahminler sahadan gelen verilere bağlı olarak belirli aralıklarla güncellenecek. 

Tahmin Sistemi İşleyişi 

TEFER Taşkın Tahmin Sistemi, DSİ merkezi veri sunucusu üzerinden telemetri sistemine bir arabirimle bağlıdır. Genel veri iletişimi şu şekilde işlemektedir:

. ölçülen hidrometrik saha verileri VSAT (uydu haberleşmesi) veya GSM/modem bağlantısı üzerinden DSİ'ye iletilir.

. otomatik hava istasyonu (AWOS) verileri, radar yağış görüntüleri ve sayısal hava tahmini (NWP) verileri DMİ tarafından, özel bir veri hattı ile DSİ'ye ulaştırılır.

. Gelen tüm veriler bir Oracle veritabanına yazılır. 

. SCOUT yazılımı yağış tahminlerini yapar. Bu bilgileri alan FLOOD WATCH akış simülasyonu yapılmak üzere verileri MIKE11 modelleme yazılımına aktarır.

. Simülasyon sonucunda üretilen tahmin sonuçları sayısal arazi haritaları üzerinde taşkın alanları olarak ve diğer tablo/rapor formatlarında görüntülenir. 

. Gerekli uyarı ve alarm bilgileri hazırlanarak, kullanıcılara iletilir.


FLOOD WATCH ve SCOUT tahmin sistemi, Windows 2000 kullanan standart PC’lerden oluşan bir ağ üzerinde çalışır. Sunucular veri akışını ve tahmin işlemlerini denetler. Taşkın tahmin prosedürünün otomatikleştirilmesi, programlı yedeklemeler dahil olmak üzere tüm işlemlerin, gereksiz karmaşıklıklar olmadan doğru sırada yürütülmelerini sağlar. Tahminler, her saat bir tahminde bulunmak üzere zamanlanan, her havzaya ait FLOOD WATCH Sunucuları ile denetlenir. Tahminden çıkarılan sonuçlar bir Web sayfasına yüklenir. Modüler sistem, ağa ilave sunucular eklenmesi ile kolaylıkla genişletilebilir. 


SCOUT 

SCOUT modülü, 

. radar verileri, 

. Sayısal Hava Tahmini (NWP) verileri ile 

. DSİ ve DMİ'nin gerçek zamanlı nokta yağışölçer verileri 

kullanılarak havza bazında yağış tahminleri yapılması için kullanılır. SCOUT ham verilerin, kalite kontrol işlemlerinden geçirilmesini sağlayacak özelliklere sahiptir. Yağış tahminleri, her model alt havzası için zaman serisi olarak, simülasyonlarda kullanılmak üzere FLOOD WATCH'a aktarılır.


FLOOD WATCH 

FLOOD WATCH esas olarak bir karar-destek birimidir ve taşkın merkezindeki tüm operasyonların işleyiş ve koordinasyonundan sorumlu yazılım sistemi olarak tanımlanabilir.

FLOOD WATCH, özelleştirilmiş bir ArcView grafik kullanıcı arabirimi sayesinde coğrafi bilgi sistemi (GIS) içinde çalışır ve hidrometeorolojik/ hidrometrik ağ veritabanındaki verilere otomatik olarak ulaşmakta ve bunları kullanılacakları yazılımlara iletmektedir. GIS’ten alınan tematik haritaların ve bilgilerin tümü de FLOOD WATCH içinde sonuçların incelenmesi için kullanılabilmektedir. 

FLOOD WATCH sisteminin merkezinde MIKE 11 modelleme yazılımı bulunur. MIKE 11, esas olarak hidrolojik ve hidrolik modellemeyi birleştiren bir simülasyon paketidir. MIKE 11, gerçek zamanlı olarak gözlenen debiler/su seviyeleri ile simüle edilen debiler/su seviyeleri arasındaki sapmaları otomatik olarak en aza indiren, oldukça yararlı bir “kendini düzeltici” güncelleştirme yöntemine sahiptir. Güncelleştirme kullanıcıya karşı şeffaftır ve özellikle yağış tahminleri ile ilgili hataların ve belirsizliklerin giderilmesiyle, tahminlerin doğruluğunu büyük ölçüde geliştirir.